Kalakar Mandhan Yojana राजर्षी शाहू महाराज वृध्द साहित्यिक, कलावंत मानधन याेजना

मानधन देण्यासाठी साहित्यिक, कलावंत यांची तीन प्रकारात वर्गवारी करण्यात येते. त्यात राष्ट्रीय पातळीवर याेगदान देणारे साहित्यिक, कलावंत यांना अ वर्गाचा दर्जा देवून त्यांना पूर्वी १ हजार ४०० रूपये मानधन मिळत हाेते. त्यात वाढ करून आता २ हजार ७५० रूपये दरमाह मानधन दिले जाते. तर राज्य पातळीवरील वृध्द कलावंतांना ब वर्गाचा दर्जा देवून त्यांना १ हजार २०० ऐवजी आता २ हजार ५५० रूपये आणि जिल्हास्तरावर याेगदान देणाऱ्या कलावंतांना १ हजाराऐवजी २ हजार २५० रूपये मानधन याेजनेतून दिले जातात, अशी माहिती याप्रसंगी शाहिर श्रावण वाणी यांनी दिली.

रहिवाशी प्रमाणपत्र – अर्जदार किमान 15 वर्षापासून महाराष्ट्र राज्याचा रहिवाशी असणे आवश्यक आहे.

वय – महिला / पुरुष – वृध्द साहित्यिक व कलाकार यांचे वय ५० वर्षापेक्षा जास्त असावे.

अपंगत्व / रोगाबाबत वयाची अट – जे साहित्यिक व कलावंत अर्धांगवायू, क्षय, कर्करोग, कुष्टरोग इ. रोगांनी आजारी’ असतील व ज्यांना-४०% शारिरिक व्यंग असेल किंवा अपघाताने ४०% अपंगत्व आले असेल व त्यामुळे ते स्वत:चा व्यवसाय करु शकत नसतील, असे साहित्यिक व कलावंत यांच्यासाठी वयाची अट शिथिल करण्यात येईल.

उत्पन्न – कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. ४८,०००/- पेक्षा जास्त नसावे.

कलाक्षेत्र – या योजनेअंतर्गत अमूक एका कलाप्रकाराचा समावेश होईल किंवा कसे, याबाबत अनेकवेळा जिल्हा स्तरावरुन शासनाकडे मार्गदर्शन मागण्यात येते. या अनुषंगाने याठिकाणी असे स्पष्टपणे नमूद करण्यात येते की, कला हे क्षेत्र अत्यंत व्यापक असून या योजनेच्या अंतर्गत पात्र कलाप्रकारांची सुचीबध्द यादी तयार करुन ओंजळभर कलाप्रकारांसाठीच ही योजना बंदिस्त करणे चुकीचे असल्यामुळे याठिकाणी कलाप्रकारांची यादी बनवून मर्यादित कलाप्रकारांसाठीच मानधन

योजना मर्यादित ठेवणे हे योग्य नसल्यामुळे याप्रकरणी कलाप्रकारांची यादी तयार न करता या योजनेअंतर्गत सर्व कला प्रकारांचा मानधन योजनेअंतर्गत अंतर्भाव करण्यात येत आहे.

पात्रतेची अर्हता – साहित्य क्षेत्रात किंवा कलेच्या क्षेत्रात ज्यांनी मोलाची भर घातली आहे तसेच कला आणि वाड्‌.मय क्षेत्रात ज्यांनी किमान १५ ते २० वर्षे इतक्या प्रदीर्घ काळासाठी महत्वपूर्ण कामगिरी केली आहे असे वृध्द साहित्यिक / कलावंत थोडक्यात ज्यांनी साहित्य किंवा कलेसाठी आपले आयुष्य वेचले आहे व यावरच ज्यांचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता, असे मान्यवर.

कार्याचे पुरावे :- साहित्यिक / कलावंत असल्याबाबत तसेच या क्षेत्रात १५ ते २० वर्षे इतका प्रदीर्घ  काळ कार्य केल्याबाबतचे परिशिष्ट-१ मधील अ. क्र. १६ मधील अ ते इ या पुराव्यांपैकी किमान दोन पुरावे सादर करावेत.

हयातीचा दाखला – प्रत्येक आर्थिक वर्षी मानधनाची रक्कम अदा करण्यापूर्वी संबंधित मान्यवर हयात

असल्याबद्दलचा दाखला त्यांच्याकडून उपलब्ध करुन घेणे आवश्यक आहे.

इतर शासकीय योजनांचा लाभ – शासनाच्या अन्य कोणत्याही योजनेखाली नियमित मासिक आर्थिक

लाभ घेणारी व्यक्‍ती या मानधन योजनेखाली लाभ घेण्यास पात्र राहणार नाही.